द्वारिका

अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्चि अवन्तिका ।

वैशाली द्वारिका ध्येया पुरी तक्षशिला गया ।।६।।

प्राचीन काळात भगवान श्रीकृष्ण द्वारा निर्मित गणराज्याची ही राजधानी आजच्या गुजरातमध्ये सौराष्ट्राच्या पश्चिमी समुद्रतटावर वसली आहे. द्वारिका ही हिंदूंच्या पवित्र चार धमांपैकी एक आहे. द्वारिकेमध्ये रैवत नावाच्या राजाने दर्भ पसरून एक यज्ञ केला होता. रणछोडराज मंदिरावर फडकणारा धर्मध्वज जगातील सर्वात मोठा धर्मध्वज आहे. रणछोडराज हे द्वारकाधीश श्रीकृष्णाचेच एक रूप मानले जाते. याच मंदिरपरिसरात जगद्गुरू आद्यशंकराचार्य द्वारा स्थापित शारदा मठ आहे. भगवान श्रीकृष्णाच्या निजधामगमनानंतर द्वारकेचा बहुतांश भाग समुद्रात बुडाला. उपग्रहावरून घेतलेल्या चित्रांवरून समुद्रात गेलेल्या द्वारकेचाही आता शोध लागलेला आहे.